D.ershane - Temel Türler

Temel Türler

Bilgisayarların beyni mikro işlemcidir. Bir programdaki işlemlerin çoğunu mikro işlemci yapar. Kendi yapmadığı işleri de bilgisayarın yan birimlerine devreder.

Bilgisayarlarda en küçük bilgi miktarı, 0 veya 1 değerini tutabilen ve bit adı verilen yapıdır. Bit, donanım düzeyinde bir kaç tane transistörden oluşur.

Yalnızca 0 ve 1 değerini tutabilen bir veri türünün kullanımı çok kısıtlı olduğu için, mikro işlemciler birden fazla bitin yan yana getirilmesinden oluşan daha kullanışlı veri türleri tanımlamışlardır: örneğin 8 bitten oluşan bayt veya 32, 64, vs. bitten oluşan daha büyük veri türleri... Her mikro işlemcinin mimari tasarımı gereği en etkin olarak kullandığı veri türü, o mikro işlemcinin o kadar bitlik olduğunu gösterir: "32 bitlik işlemci", "64 bitlik işlemci", gibi...

Mikro işlemcinin tanımladığı veri türleri de kendi başlarına yeterli değillerdir; çünkü örneğin öğrenci ismi gibi veya oyun kağıdı gibi özel bilgileri tutamazlar. Mikro işlemcinin sunduğu bu genel amaçlı veri türlerini daha kullanışlı türlere çevirmek programlama dillerinin görevidir. D'nin temel türleri bile tek başlarına kullanıldıklarında oyun kağıdı gibi bir kavramı destekleyemezler. O tür kavramlar ileride anlatılacak olan yapılarla ve sınıflarla ifade edilirler.

D'nin temel türleri çoğunlukla diğer dillerdeki temel türlere benzerler. Ek olarak, D'de belki de ancak bilimsel hesaplarda işe yarayan bazı ek türler de bulunur.

Tabloda kullanılan terimlerin açıklamalarını aşağıda bulacaksınız.

D'nin Temel Veri Türleri
Tür	Açıklama	İlk Değeri
`bool`	Bool değeri	false
`byte`	işaretli 8 bit	0
`ubyte`	işaretsiz 8 bit	0
`short`	işaretli 16 bit	0
`ushort`	işaretsiz 16 bit	0
`int`	işaretli 32 bit	0
`uint`	işaretsiz 32 bit	0
`long`	işaretli 64 bit	0L
`ulong`	işaretsiz 64 bit	0L
`float`	32 bit kayan noktalı sayı	float.nan
`double`	64 bit kayan noktalı sayı	double.nan
`real`	ya donanımın (mikro işlemcinin) tanımladığı en büyük kayan noktalı sayı türüdür (örneğin, x86 mikro işlemcilerinde 80 bit), ya da double'dır; hangisi daha büyükse...	real.nan
`ifloat`	sanal float değer	float.nan * 1.0i
`idouble`	sanal double değer	double.nan * 1.0i
`ireal`	sanal real değer	real.nan * 1.0i
`cfloat`	iki float'tan oluşan karmaşık sayı	float.nan + float.nan * 1.0i
`cdouble`	iki double'dan oluşan karmaşık sayı	double.nan + double.nan * 1.0i
`creal`	iki real'den oluşan karmaşık sayı	real.nan + real.nan * 1.0i
`char`	UTF-8 kod birimi	0xFF
`wchar`	UTF-16 kod birimi	0xFFFF
`dchar`	UTF-32 kod birimi ve Unicode kod noktası	0x0000FFFF

Bunlara ek olarak hiçbir türden olmama kavramını ifade eden void anahtar sözcüğü de vardır. cent ve ucent anahtar sözcükleri, işaretli ve işaretsiz 128 bitlik veri türlerini temsil etmek üzere ilerisi için ayrılmışlardır.

Aksine bir neden bulunmadığı sürece genel bir kural olarak çocuk adedi ve sene gibi tam değerler için int kullanabilirsiniz. Kesirli değerleri olan kavramlar için de öncelikle double türü uygundur.

Tablodaki Terimlerin Açıklamaları

Bool değer: Mantıksal ifadelerde kullanılan ve "doğruluk" durumunda true, "doğru olmama" durumunda false değerini alan türdür

İşaretli tür: Hem eksi hem artı değerler alabilen türdür; Örneğin -128'den 127'ye kadar değer alabilen byte. İsimleri eksi işaretinden gelir.

İşaretsiz tür: Yalnızca artı değerler alabilen türdür; Örneğin 0'dan 255'e kadar değer alabilen ubyte. Bu türlerin başındaki u harfi, "işaretsiz" anlamına gelen "unsigned"ın baş harfidir.

Kayan noktalı sayı: Kabaca, 1.25 gibi kesirli değerleri tutabilen türdür; hesapların hassasiyeti türlerin bit sayısıyla doğru orantılıdır (yüksek bit sayısı yüksek hassasiyet sağlar); bunların dışındaki türler kesirli değerler alamazlar; örneğin int, yalnızca tamsayı değerler alabilir

Karmaşık sayı: Matematikte geçen karmaşık sayı değerlerini alabilen türdür

Sanal değer: Karmaşık sayıların salt sanal değerlerini taşıyabilen türdür; tabloda İlk Değer sütununda geçen i, matematikte -1'in kare kökü olan sayıdır

nan: "Not a number"ın kısaltmasıdır ve geçersiz kesirli sayı değeri anlamına gelir

Tür Nitelikleri

D'de türlerin nitelikleri vardır. Niteliklere türün isminden sonra bir nokta ve nitelik ismiyle erişilir. Örneğin int'in .sizeof niteliğine int.sizeof diye erişilir. Burada niteliklerden yalnızca dört tanesini göreceğiz; gerisini sonraki derslere bırakacağız:

.stringof türün okunaklı ismidir
.sizeof türün bayt olarak uzunluğudur; türün kaç bitten oluştuğunu hesaplamak için bu değeri bir bayttaki bit sayısı olan 8 ile çarpmak gerekir
.min "en az" anlamına gelen "minimum"un kısaltmasıdır; türün alabileceği en küçük değerdir
.max "en çok" anlamına gelen "maximum"un kısaltmasıdır; türün alabileceği en büyük değerdir

int'in kaç bayttan oluştuğunu, en küçük değerini, ve en büyük değerini şöyle yazdırabiliriz:

import std.stdio;

void main()
{
    writeln("Tür                 : ", int.stringof);
    writeln("Bayt olarak uzunluğu: ", int.sizeof);
    writeln("En küçük değeri     : ", int.min);
    writeln("En büyük değeri     : ", int.max);
}

`size_t`

Programlarda size_t türü ile de karşılaşacaksınız. size_t bütünüyle farklı bir tür değildir; ortama bağlı olarak ulong veya başka bir işaretsiz temel türün takma ismidir. İsmi "size type"tan gelir ve "büyüklük türü" anlamındadır. Adet gibi saymayla ilgili olan kavramları temsil ederken kullanılır.

Bu türün sizin ortamınızda hangi temel türün takma ismi olduğunu yine .stringof niteliği ile öğrenebilirsiniz:

import std.stdio;

void main()
{
    writeln(size_t.stringof);
}

Yukarıdaki programı denediğim ortamda şu çıktıyı alıyorum:

ulong

Problem

Diğer türlerin de niteliklerini yazdırın.

Not: İlerisi için düşünüldükleri için geçersiz olan cent ve ucent türlerini hiçbir durumda, hiçbir türden olmamayı temsil eden void'i ise bu problemdeki gibi durumlarda kullanamazsınız.

... çözüm

[ ↢ Geri ] [ İleri ↣ ]